Trong cái nắng oi ả của những ngày đầu hè, PV ANHP có mặt tại Cảng Chùa Vẽ và được chứng kiến cảnh trên bến dưới tàu khá tấp nập. Hàng vào hàng ra vẫn như “ thoi đưa”, đều tăm tắp. Được biết hiện nay, lượng container hàng đông lạnh nhập về và lưu bãi tại Cảng Hải Phòng ngày càng tăng, đặc biệt container hàng đông lạnh lưu tại Cảng Chùa Vẽ đã lên mức gần 900 container. Bên cạnh đó, lượng container hàng khô cũng tăng trưởng mạnh, từ mức trung bình khoảng 10,000 TEU đã lên trên 14,000 TEU. Đây là một tín hiệu vui cho thấy hiệu quả và uy tín của Cảng Chùa Vẽ nói riêng va hệ thống các cảng biển Hải Phòng nói chung không ngừng tăng lên. Tuy nhiên, một bất cập xảy ra là sự quá tải, nhiều bãi lưu hàng đã vượt quá khẳ năng tiếp nhận, trong khi đó, lượng container rút ra rất chậm, không tương xứng với hàng nhập.

Theo Giám đốc Cảng Chùa Vẽ Vũ Nam Thắng, thì hàng container đông lạnh – hàng tạm nhập tái xuất đang gặp khó trong việc chuyển đi nên ứ đọng là không tránh khỏi. Bình thường thì hàng đông lạnh lưu bãi từ 1 tuần đến dưới 15 ngày nhưng hiện nay số container đông lạnh lưu bãi từ 15 đến 30 ngày là 360 container, còn trên 30 ngày có 60 container. Trước đây, Cảng Chùa Vẽ bố trí khu vực R để xếp hàng đông lạnh ( với sức chứa khoảng 400 container), nhưng hiện tại toàn bộ các khu R chật cứng không còn chỗ xếp hàng nên Cảng đành bố trí thêm khu vực B,E (là chỗ để xếp hàng khô) và tận dung luôn khu xưởng cơ giới và khu tháp nước để xếp hàng đông lạnh. Đáng ngại hơn là nhiều doanh nghiệp nhập loại hàng này vẫn tiếp tục xin được về Cảng Chùa Vẽ, trong khi đó khách hàng có hàng đã về tới Cảng gọi điện liên hồi xin lưu kho bãi một thời gian nữa. Cũng theo ông Thắng, điều mà “nhà” Cảng lo lắng nhất lúc này là phải thực hiện được yêu cầu giảm 30% lượng điện tiêu thụ. Trong khi đó hàng đông lạnh thì phải được bảo quản từ dưới -16^oC, nghĩa là phải tiêu thụ một lượng điện rất lớn. Đã thế, hiện nay phía điện lực lại thực hiện cắt điện luân phiên khiến cho công tác bảo quản sẽ gặp khó khăn hơn. Bởi vậy, Cảng Chùa Vẽ phải thuê 2 máy phát điện công suất lớn để bổ sung nguồn điện nên chi phí sẽ tốn kém hơn… Đến một số Cảng khác, mặc dù lượng container hàn đông lạnh chưa tái xuất không nhiều bằng Cảng Chùa Vẽ ( Cảng Đình Vũ còn 283 contaier, Cảng Đoạn Xá còn hơn 170 container, Cảng Nam Hải còn trên 470 container) vừa chưa vượt quá công suất nhưng lãnh đạo các đơn vị này đều tở ra lo lắng trước tình hình chung đang diễn ra. Thế nên, nhiều Cảng một mặt chuẩn bị thêm máy phát điện dự phòng, mặt khác thông báo cho chủ tàu, chủa hàng là Cảng sẽ chỉ nhận ít hoặc không nhận container hàng đông lạnh nữa…

Tìm hiểu nguyên nhân vì sao mà container hàng đông lạnh bị chậm tái xuất, PV có mặt tại Chi cục Hải quan cửa khẩu Hải Phòng khu vực II và được Phó chi cục trưởng Nguyễn Trường Sơn cho hay: Hàng thực phẩm đông lạnhu về Hải Phòng trong thời gian qua chủ yếu là hàng tạm nhập tái xuất. Chủng loại hàng thực phẩm tái xuất gồm thịt, nột tạng trâu bò, dạ dày lợn, chân gà… có xuất xứ từ các nước Mỹ, Úc, Braxin, Ấn Độ, qua một trung gian nhập về Việt Nam rồi chuyển đến nước thứ 3. Nguyên nhân hàng ứ đọng tại Việt Nam là do phía đối tác (nước thứ 3 chủ yếu là Trung Quốc) đang gặp một số “ khó khăn” nên chưa thể nhận hàng. Chính vì thế, vào thời điểm này, tại cửa khẩu Móng Cái- Quảng Ninh (điểm xuất hàng đông lạnh lớn nhất nước) có hơn 700 container đang nằm chờ và chưa biết khi nào mới xuất đi. Một khi mà cửa khẩu đang “ tắc” thì chủ hàng đành phải “ nương nhờ” Cảng trong một thời gian dài dài nữa.Năm 2009, Cảng Hải Phòng cùng các cơ quan chức năng phải mất không ít tiền của và thời gian để xử lý 2 container hàn đông lạnh mà khách đã “ bỏ của chạy lấy người”, vượt quá thời gian lưu bãi theo quy định (cá biệt có 1 container lưu quá 800 ngày). Tương tự, đầu năm 2010, cảng cũng phải xử lý 1 container hàng đông lạnh (chân gà) do khách hàng “ bỏ quên” . Như vậy, bài học từ việc giải quyết hậu quả ứ đọng container hàng đông lạnh có lẽ vẫn còn nguyên. Trước nguy cơ tái tập chuyện cũ, và để đảm bảo cung cấp dịch vụ cho chủ tàu, hãng tàu, đáp ứng yêu cầu quản lý, khai thác hàng container, ngày 24-05, Công ty TNHH MTV Cảng Hải Phòng đã ra Thông báo số 1414/PKD-CHP gửi đến các chủ tàu, đại lý háng tàu, qua đó đề nghị các hãng tàu có giải pháp tích cực đôn đốc khách hàng rút nhanh container hàng đông lạnh ra khỏi Cảng trong vòng 20 ngày kể từ ngày nhập về Cảng; kể từ ngày 28-05-2010, Cảng Hải Phòng sẽ tiếp nhận tối đa không quá 15 container hàng đông lạnh 1 chuyến, trong điều kiện phải tiếp kiệm điện và tình trạng vượt quá khả năng tiếp nhận của kho bãi, đề nghị các hãng tàu có giải pháp nhận thẳng một phần container từ tàu hoặc từ bãi Cảng về kho của mình để bảo quản hàng… Việc Cảng Hải Phòng ra thông báo trên có thể xem là một động thái tích cực và kịp thời nhằm hạn chế “đầu vào” và thúc đẩy “đầu ra”, nhưng theo ông Vũ Đức Ân- Trưởng phòng kinh doanh Công ty TNHH MTV Cảng Hải Phòng- thì đây chỉ là giải pháp tình thế, điều quan trọng bây giờ là các Cảng phải nắm chắc tình hình, lường trước những rủi ro có thể xảy đến để đưa ra sự điều chỉnh hợp lý. Gặp Phó giám đốc phụ trách kinh doanh Cảng Đình Vũ Lê Thành Đỏ, PV được biết, rút kinh nghiệm từ năm ngoái nên từ khi có dấu hiệu của sự ứ đọng container hàng đông lạnh, 2 tuần nay, Cảng Đình Vũ đã không nhận thêm container hàng đông lạnh. Thế nên với công suất có thể chứa được 500 container nhưng hiện tại chỉ có gần 300 container vẫn còn "nằm" bãi. Tuy nhiên, với việc xuất đi rất nhỏ giọt như hiện nay, ngoài việc khuyến cáo chủ hàng tìm cách lấy hàng sớm, Cảng Đình Vũ cũng đã chuẩn bị đầy đủ máy phát điện bảo đảm cho công tác bảo quản. Tìm hiểu thêm được biết các cảng khác như: Đoạn Xá, Nam Hải, Green Port… cũng đều có những "phản ứng nhanh", quyết tâm không để xảy ra hậu quả nào đáng tiếc. Mặc dù vậy, vẫn đòi hỏi một chính sách dài hơi từ phía cơ quan chức năng để có thể khắc phục được tình trạng chậm tái xuất hàng container đông lạnh như đã và đang xảy ra…